Copyright - of niet?
Wat mag ik zomaar kopiëren, en waarvoor moet ik toestemming vragen? De Auteurswet van 1912.
Merlin

Er bestaat een prachtig verhaal van Doreen Valiente, die het Book of Shadows te zien kreeg van een erfheks, die dit boek van haar grootmoeder had overgeschreven. Tot Doreen's verbazing trof ze in dit boek haar eigen poezie en rituele teksten aan...

Als je veel publiceert, dan kom je vroeg of laat ermee in aanraking: begrippen als copyright en de auteurswet. Niks nieuws dus, dat auteursrecht, maar wel iets om even bij stil te staan. De mooiste vorm van vleierij is plagiaat, en uiteraard is het altijd leuk om te merken dat mensen je werk, je teksten of je tekenwerk, zo waarderen dat ze er kopieën van maken. Maar dat wil niet altijd zeggen dat het ook mag...

Laat ik voorop stellen dat ik beslist geen rechten heb gestudeerd. Mijn weergave hieronder is dan ook volledig mijn eigen verantwoordelijkheid. En voor de duidelijkheid heb ik de letterlijke tekst van de Auteurswet 1912, zoals deze wet heet, toegevoegd. Gelukkig maar dat op wet-teksten (zie artikel 11 in deze wet) geen auteursrecht rust, en ik deze tekst dus vrijelijk mag verspreiden!

Ministerie van Justitie
Op de site van het Ministerie van Justitie valt het volgende te lezen:

Makers, uitvoerders en producenten van creatief materiaal, zoals boeken, films, computerprogrammatuur, animaties, muziek en schilderijen hebben te maken met inbreuk op hun rechten. Het is de taak van de wetgever passende regels te maken om misbruik tegen te gaan.

Op dit moment bestaan hiervoor in Nederland de volgende wetten:

Auteurswet 1912
Wet naburige rechten
Databankenwet

De toepassing van deze wetten in de digitale omgeving (Internet, cd-rom, dvd) roept vele ingewikkelde en zeer belangrijke juridische vragen op. Het Ministerie van Justitie nodigt belanghebbenden en andere geïnteresseerden uit over toepassing van die regels mee te denken op deze website.

Over dit onderwerp is een Europese richtlijn in de maak. De discussie op deze website zal gebruikt worden ten behoeve van de uitvoering van de Europese regels in Nederlandse wetgeving.

De wet
De Auteurswet probeert de rechten te regelen voor wat ik zelf "creatieve uitingen" noem, dus artikelen, teksten, muziek, kunst, posters, schilderijen, poezie, maar ook software, enzovoort. In principe heeft de maker van zoiets het recht om het al dan niet te publiceren. Dit recht is onafhankelijk van het feit of de maker wel een (C) copyright tekentje heeft gebruikt, of een andere vermelding zoals "alle rechten voorbehouden", of "copyright".
En de maker van een werk is uiteraard degeen wiens naam erbij staat, als schrijver, als schilder, als muzikant of programmeur, etc.

Zonder toestemming mag je dus eigenlijk helemaal niks van anderen kopiëren of publiceren! Alles dat in tijdschriften staat, dat op internet staat, of dat nu tekst of foto's of kunst of software is, valt allemaal onder het auteursrecht want iemand heeft het gemaakt, en die persoon heeft dus de rechten erop.

Uitzonderingen
De wet behandelt wel een groot aantal uitzonderingen en geeft aan wanneer het auteursrecht vervalt, welke onderdelen van het auteursrecht overdraagbaar zijn enzovoort.

Een van die uitzonderingen is het aanhalen van teksten, bijvoorbeeld in een wetenschappelijke dissertatie, of in een artikel of een boekbespreking. Om iets duidelijk te maken kun je een stukje van de tekst aanhalen, uiteraard met bronvermelding en vermelding van de maker, omdat dit stukje tekst belangrijk is binnen het betoog dat je geeft. Dergelijke quotes moeten uiteraard in verhouding staan tot de rest van de tekst. Je kunt niet een heel artikel van iemand anders opfleuren met twee zinnen van jezelf en het dan als je eigen werk gaan uitgeven. Andersom kan het wel - je kunt rustig in een volledig artikel van jezelf een paragraaf van iemand anders opnemen (met bronvermelding enzovoort), zonder problemen te krijgen met de auteurswet.

De oplossing
De oplossing voor het probleem van auteursrecht is eigenlijk heel simpel. Op internet kun je een link aanleggen naar sites of artikelen die je erg goed vindt. En je kunt uiteraard gewoon toestemming vragen aan de maker als je iets wilt kopiëren en op je eigen site wilt gebruiken, bijvoorbeeld bepaalde plaatjes. Sommige sites specialiseren zich in "vrij te gebruiken" plaatjes, en soms hoef je er niet eens bij te zetten wie het gemaakt heeft, of te linken naar de site waar het vandaan komt. Sommige sites specialiseren zich in informatie of muziek, waarbij het belangrijker is dat het veel wordt gekopieerd en doorgegeven, dan dat de maker zich met het auteursrecht bezig houdt. Denk aan kranten, nieuwsberichten enzovoort.

Verder lezen
Als je meer wilt weten over de auteursrechten, kun je de Auteurswet 1912 raadplegen (hier als kopie). Je kunt ook even zoeken bij www.google.com op "auteurswet" of "auteursrecht", en dan krijg je veel sites te zien met allerlei nieuwsberichten die met dit onderwerp te maken hebben. En uiteraard kun je naar het Ministerie van Justitie surfen!

Blessed Be!
Merlin